قدمت شهر تاریخی بلقیس که در حقیقت همان اسفراین کهن است به حدود چهار هزار سال پیش باز میگردد. این شهر هم اکنون در سه کیلومتری جنوب غربی اسفراین فعلی قرا گرفته است. در طول تاریخ در این محدوده همواره اقوام و تمدن‌هایی وجود داشته‌ که با هجوم اقوام دیگر نابود شده و پس از مدتی، بار دیگر تمدنی سر از خاک درآورده است.
بيشتر آثار و بقایای یافت شده در این منطقه تاریخی به دوره صفوی نسبت داده شده‌اند، اما شواهد جدیدی به دست آمده است که قدمت شهر بلقیس را به قرن دوم اسلامی مربوط می‌داند.

 و اما مهمترین و شاخص‌ترین اثر تاریخی در شهر بلقیس، ارگ نارین قلعه نام دارد که هزار و 200 ساله است. اولین استقرار در ارگ بعد از حمله مغول به این شهر بوده است و بعد از آن ارگ دوبار مرمت و بازسازی شده است. شهر اسفراین کهن به دلیل قرارگیری در شاهراه ورودی اقوام مهاجر در طول تاریخ باها مورد حمله قرار گرفته است. این شهر در دوره صفویه به رونق و شکوفایی رسید اما در هجوم افغان‌ها، این ارگ به تصرف درآمد و کاملا تخریب شد، اما تا اواخر دوران قاجار خانواده‌هایی در این مکان زندگی می‌کرده‌اند.

خرابه‌های شهر بلقیس اسفراین شامل مجموعه آثار، بقایای ارگ و خندق، قسمتهایی از حصار گرداگرد شهر و بقایای مقبره شیخ آذری (شاعر قرن نهم در زمان شاهرخ تیموری ) و... است. محل معروف دیگر این شهر تپه منار است که به گفته کارشناسان به احتمال زیاد مسجد و دارالاماره اسفراین در دوره بعد از مغول بوده است .این اثر درسال 1380 به شماره 4497 در فهرست آثار ملی کشور جای گرفته است.

به عقیده برخی ارگ بلقیس پس از ارگ بم دومین بنای گلی ایران است که طبق اصول معماری ساسانی ساخته شده و مهم ترین مصالحی که در آن به کار رفته‌ خشت و گل هستند. کهندژ اصلی ترین قسمتی است که از شهر تاریخی بلقیس به جای مانده است، این کهندژ 29 برج دارد که ارتفاع هر کدام از آن ها حدود 11 متر است و همگی از همه طرف با خندق احاطه شده اند.

در سال 86 شمسی در شهر بلقیس کاوش‌هایی انجام شد که طی آن سفال هایی شبیه سفال های نیشابور قدیم یافت شد، این کشف باستانی به احتمال زیاد نشانه وجود تمدن در قرون دوم هجری در این منطقه تاریخی است.