10 آبان; روز جشن آبانگان

آبانگان یکی از جشن های باستانی ایران است که در ماه آبان ، هشتمین ماه سال شمسی پارسی در ستایش و نیایش ایزدبانو آناهید که ایزد آب‌های روان بوده است، برگزار می‌شده است.

پیشینه‌ی ستایش و بزرگداشت این ایزد بانو در فرهنگ ایرانی به دوره های پیش از زرتشتی در تاریخی ایران می‌‌رسد. در اوستا «آبان» فرشته‌اى است که به‌عنوان فرزند آب‌ها معرفى شده است: اين اوست که آب‌ها را پخش می‌کند. او قوی و قد بلند است و مجهز به یک اسب تیز پا. آناهیتا نیز در اسطوره‌های ایرانی، یکی از برجسته‌ترین چهره‌ها است. ناهيد، آناهيد (اردويسور آناهيتا) ايزدبانوى با شخصيتى بسيار برجسته است که قدمت ستايش او به قبل از زرتشت می‌رسد.

درباره پیدایش جشن آبانگان روایت است که در پى جنگ هاى طولانى بین ایران و توران، افراسیاب تورانى دستور داد تا کاریزها و نهرها را ویران کنند. پس از پایان جنگ پسر تهماسب که «زو» نام داشت دستور داد تا کاریزها و نهرها را لایروبى کنند و پس از لایروبى، آب در کاریزها روان گردید. ایرانیان آمدن آب را جشن گرفتند. در روایت دیگرى آمده است که پس از هشت سال خشکسالى، در ماه آبان باران آغاز به باریدن کرد و از آن زمان جشن آبانگان پدید آمد.

زرتشتیان در این روز همانند سایر جشن‌ها به آدریان‌ها (آتشكده‌ها) می‌روند و پس از آن براى گرامی‌داشت مقام فرشته آب ها، به كنار جوی‌ها و نهرها و قنات ها رفته و با خواندن اوستاى آبزور (بخشى از اوستا كه به آب و آبان تعلق دارد) كه توسط موبد خوانده می‌شود، اهورامزدا را ستایش كرده و درخواست فراوانى آب و نگهدارى آن را كرده و پس از آن به شادى می‌پردازند. هدف از برگزاری این جشن‌های باستانی، گردهمایى مردم در کنار هم سرور و شادمانى و همچنین کمک به بینوایان است و زنان در این روز در کنار آب های روان به دعا و نیایش می‌پردازند.